ZUSOWUlekarze

Przychodzi lekarz do lekarza. Ile traci specjalista na kontrakcie, gdy sam trafi na L4

Opublikowano: 26.10.2026, 20:05:49

Przychodzi lekarz do lekarza.

– Złamany nadgarstek. Sześć tygodni w ortezie, kolego.
– Sześć tygodni? A kto mi zapłaci za dyżury?
– ZUS.
– Ile?
– Usiądź.

W tym dowcipie nie ma przesady. Według roboczych danych AOTMiT 73% lekarzy specjalistów pracuje na kontraktach B2B, a mediana takiego kontraktu wynosi 25 595 zł brutto miesięcznie (money.pl, 18.06.2026). Kto płaci duży ZUS od minimalnej podstawy i dobrowolne chorobowe, dostanie na zwolnieniu ok. 3 902 zł brutto, czyli 15% tej kwoty.

To pierwszy odcinek cyklu „Przychodzi… do lekarza”. W każdym bierzemy jeden zawód i liczymy, ile kosztuje go zwolnienie lekarskie. Zaczynamy od tych, którzy zwolnienia wystawiają.

Dlaczego kontrakt zmienia rachunek

Na etacie zwolnienie oznacza zwykle 80% wynagrodzenia: przez pierwsze 33 dni w roku płaci pracodawca (po 50. roku życia 14 dni), potem ZUS. Na kontrakcie nie ma pracodawcy, który by płacił. Większość umów B2B z lekarzami rozlicza godziny (51%) albo daje procent od procedur (34%), więc dzień bez pracy to dzień bez przychodu (money.pl).

Zostaje zasiłek z własnej działalności. Liczy się go od podstawy składek, którą deklarujesz w ZUS, a nie od tego, co zarabiasz. Wielu lekarzy łączy przy tym etat z kontraktem. Wtedy zwolnienie chroni wynagrodzenie z etatu, a przychód z kontraktu tylko w takim stopniu, w jakim chroni go zasiłek z działalności.

W ankiecie Naczelnej Izby Lekarskiej z 2025 r. na kontrakcie pracowało 42,8% badanych, a na umowie o pracę 44,4% (NIL, raport 3xM).

Ile zapłaci ZUS lekarzowi na kontrakcie

Zasady są te same co dla każdej osoby prowadzącej działalność. Szczegółowo opisaliśmy je przy zawale i udarze, tu w skrócie:

Dobrowolne chorobowe. Bez niego zasiłku nie ma, a prawo do niego masz po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (Zielona Linia).
80% podstawy, 70% za pobyt w szpitalu, najwyżej 182 dni (podatki.biz). Podstawą jest zadeklarowana podstawa składek pomniejszona o 13,71%.
Potem świadczenie rehabilitacyjne do 12 miesięcy, jeśli orzecznik ZUS uzna, że leczenie rokuje powrót do pracy (Zielona Linia).

Podstawa składek w 2026 r.	Zasiłek chorobowy, mies. (80%)	Za pobyt w szpitalu (70%)
Preferencyjny ZUS, 1 441,80 zł	ok. 995 zł	ok. 871 zł
Duży ZUS (minimum), 5 652,00 zł	ok. 3 902 zł	ok. 3 414 zł

Kwoty są brutto, za 30 dni (podstawy 2026: poradnikprzedsiebiorcy.pl).

Przykład poglądowy. Specjalista na kontrakcie z przychodem 25 600 zł miesięcznie, czyli blisko mediany. Płaci duży ZUS od minimalnej podstawy i dobrowolne chorobowe. Po złamaniu ręki nie operuje przez 3 miesiące.

Scenariusz	Utracony przychód	Wypłaty z ZUS	Wypłaty z polisy	Luka
Tylko ZUS	76 800 zł	ok. 11 705 zł	0 zł	ok. 65 095 zł
ZUS i polisa 80% przychodu z 30-dniowym okresem wyczekiwania	76 800 zł	ok. 11 705 zł	40 960 zł	ok. 24 135 zł

Rachunek pomija podatek i koszty, które biegną dalej, jak składka zdrowotna, OC czy leasing. Wysokość świadczenia i okres wyczekiwania zależą od tego, co zapisano w polisie.

Co jest inne w polisie dla lekarza

Leadenhall ma dla lekarzy i lekarzy dentystów osobny wariant MEDICA, a dla pozostałego personelu medycznego wariant MEDICARE. Sześć zapisów z ich warunków warto znać, zanim cokolwiek się wydarzy.

Liczy się zawód wpisany w polisę. MEDICA definiuje całkowitą okresową niezdolność do pracy jako „całkowitą niezdolność Ubezpieczonego do wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty określonego w pozycji 3 Polisy” (OWU MEDICA, § 14 ust. 2). Sprawdź, co dokładnie wpisano w tej pozycji. Dla chirurga, który po urazie ręki nie może operować, ale mógłby prowadzić konsultacje, ma to duże znaczenie.
Teleporada na zwolnieniu może kosztować świadczenie. Świadczenie wygasa m.in. wtedy, gdy podejmiesz pracę w zawodzie wpisanym w polisę (OWU MEDICA, § 7 ust. 5). Zanim przyjmiesz teleporadę czy pojedynczą konsultację, zapytaj ubezpieczyciela, czy uzna to za podjęcie pracy.
Zakażenie po ekspozycji w pracy ma osobne świadczenie. Warunki szczególne HIV/WZW (LW048 do MEDICA) dają jednorazową wypłatę za zakażenie po niezamierzonym kontakcie z krwią lub płynami ustrojowymi w pracy. Przy WZW typu B lub C obowiązuje 12-miesięczny okres wyczekiwania. Do tego dochodzi zwrot kosztów leków antyretrowirusowych do 5 000 zł oraz konsultacji i badań do 2 000 zł (wyłączenia, warunki LW048).
Kręgosłup i stawy mają limit. Przy niezdolności z powodu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa lub stawów świadczenie wynosi najwyżej 30% kwoty miesięcznej z polisy i jest wypłacane najdłużej przez 12 miesięcy (OWU MEDICA, § 7 ust. 2). Jeśli takie schorzenie konsultowano z lekarzem albo leczono w ciągu 24 miesięcy przed początkiem ubezpieczenia, jest wyłączone całkowicie.
Wypalenie i stres nie dają świadczenia, jeśli są jedyną przyczyną. MEDICA wyłącza niezdolność, której jedyną przyczyną są m.in. neuroza, stany lękowe czy stres (OWU MEDICA, § 9 ust. 5). W badaniu dobrostanu lekarzy z 2026 r. 77% badanych przynajmniej od czasu do czasu czuło się psychicznie przeciążonych pracą (raport Polpharma i Zymetria). Gdy pracować nie pozwala też choroba somatyczna, liczy się ta choroba.
Praca w ratownictwie może wymagać potwierdzenia w polisie. OWU MEDICA nie pokrywają roszczeń spowodowanych pracą w warunkach podwyższonego ryzyka, m.in. w służbach ratowniczych i na pokładzie statków powietrznych, o ile polisa nie potwierdza takiej ochrony (§ 11 ust. 1 lit. n). Jeśli jeździsz w zespole ratownictwa medycznego albo latasz w LPR, zapytaj, czy ubezpieczyciel uznaje to za służby ratownicze, i poproś o potwierdzenie ochrony w polisie.

Masz pakiet z izby lekarskiej? Sprawdź limity

Wiele izb lekarskich oferuje grupowe ubezpieczenia z klauzulą utraty dochodu. Zanim uznasz, że temat jest załatwiony, porównaj kwoty.

Przykład: w programie ubezpieczeń OIL w Płocku (ERGO Hestia) klauzula wypłaca stałą kwotę dzienną, od 164 do 537 zł, z limitem od 60 000 do 180 000 zł. Wypłata trwa najwyżej rok, a niezdolność musi trwać co najmniej 30 dni (program ubezpieczeń OIL w Płocku). Przy najwyższej stawce, 537 zł dziennie w wariancie płatnym od 31. dnia, to ok. 16 110 zł za każde 30 dni niezdolności po pierwszym miesiącu, czyli ok. 63% mediany kontraktu specjalisty. Program wyłącza też dyskopatię i choroby zwyrodnieniowo-przeciążeniowe kręgosłupa.

Warunki w innych izbach mogą być inne. Sprawdź w swoim pakiecie trzy liczby: kwotę dzienną, limit i maksymalny okres wypłaty.

Co sprawdzić już dziś

W eZUS: czy opłacasz dobrowolne chorobowe i od jakiej podstawy. Przy minimalnej podstawie zasiłek pokryje ok. 15% mediany kontraktu.
W polisie: zawód w pozycji 3, okres wyczekiwania, wysokość świadczenia i okres wypłaty. Te cztery pozycje decydują, ile dostaniesz.
Czy polisa obejmuje Twoje dodatkowe zajęcia, np. dyżury w ratownictwie medycznym.
Czy masz warunki HIV/WZW, jeśli masz kontakt z krwią pacjentów.
Co daje pakiet z izby lekarskiej i jaką część przychodu zostawia bez ochrony.

Kalkulator pokaże świadczenie i orientacyjną składkę dla Twojego przychodu.

Najczęstsze pytania

Czy etat w szpitalu wystarczy, jeśli resztę dorabiam na kontrakcie?

Etat chroni tylko wynagrodzenie z etatu: na zwolnieniu dostajesz 80% tej pensji. Przychód z kontraktu chroni wyłącznie zasiłek z własnej działalności, liczony od zadeklarowanej podstawy składek.

Czy na zwolnieniu mogę udzielać teleporad?

Z punktu widzenia polisy to ryzykowne. W MEDICA świadczenie wygasa, gdy podejmiesz pracę w zawodzie wpisanym w polisę. Zanim przyjmiesz jakąkolwiek konsultację, zapytaj ubezpieczyciela, jak wpłynie na wypłatę.

Czy zakłucie igłą jest objęte ochroną?

Warunki szczególne HIV/WZW dotyczą niezamierzonego kontaktu z krwią lub płynami ustrojowymi w pracy. Dają jednorazową wypłatę, jeśli dojdzie do zakażenia, oraz zwrot kosztów leków antyretrowirusowych do 5 000 zł i konsultacji z badaniami do 2 000 zł. Szczegóły, np. termin zgłoszenia ekspozycji, są w dokumencie LW048. Jeśli zakażenie doprowadzi do niezdolności do pracy, ocenia się ją na zasadach ogólnych.

Czy pielęgniarka albo ratownik też może się tak ubezpieczyć?

Tak. Dla personelu medycznego innego niż lekarze Leadenhall ma wariant MEDICARE o podobnej konstrukcji, także z warunkami szczególnymi HIV/WZW (LW049). Ratownik powinien poprosić o potwierdzenie w polisie pracy w służbach ratowniczych — bez niego OWU MEDICARE ją wyłączają, tak samo jak MEDICA.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Nie zastępuje lektury ogólnych warunków ubezpieczenia; wiążące są OWU w aktualnej wersji.